- Na 56 jaar excuus Defensie
(Bron: Dagblad BN-De Stem)-
(Uitgave: 03-12-2003)
(Tekst: Jan van Zuilen)
- Het Woensdag 3 december 2003 - NIEUW-VOSSEMEER - Het
ministerie van Defensie heeft 56 jaar na dato alsnog excuus aangeboden aan de
familie Buijs uit Nieuw-Vossemeer. Dit voor het ontbreken van enige vorm van
nazorg na de dood van hun vader Thee (van Mattheus) Buijs, die op 4 januari
1947 in het toenmalig Nederlands-Indië door een soldaat van zijn eigen
compagnie werd doodgeschoten.
Volgens zoon Herman Buijs is zijn moeder nooit verteld hoe haar man aan zijn
einde is gekomen. „Ze kreeg een telegram dat hij was omgekomen bij een
noodlottig ongeval. Daarna heeft ze nog een brief gekregen waarin stond dat ze
zijn spulletjes kon afhalen op het postkantoor in De Heen. Verder heeft ze
nooit meer iets gehoord.“
Mede naar aanleiding van een artikel in BN/DeStem op 19 april jl. is Defensie
in actie gekomen en is de zaak alsnog uitgezocht. Daarbij is volgens
luitenant-kolonel C. Janssen geen bewijs gevonden dat Defensie de doodsoorzaak
bewust heeft willen verdoezelen. In officiële stukken, onder andere in de
overlijdensverklaring van de geneeskundige dienst staat duidelijk dat Buijs
door eigen vuur is getroffen. Het telegram en de brief aan de weduwe Buijs
zijn niet teruggevonden, dus wat daar precies in heeft gestaan, valt niet meer
te achterhalen. Janssen zegt echter best te willen geloven dat in de
correspondentie met de weduwe Buijs de ware toedracht niet is vermeld.
„Waarschijnlijk is dat met de beste bedoelingen gedaan. Sneuvelen door
vijandelijk vuur had zeker in die tijd meer status en prestige dan gedood
worden door eigen vuur. Ik denk ook dat ze het leed van de weduwe niet groter
hebben willen maken dan het toch al was.“
Volgens Janssen was het gebruikelijk dat de commandanten van in Indië
gesneuvelde soldaten bij terugkeer in Nederland bij de nabestaanden op bezoek
gingen. Waarom dat bij Buijs niet is gebeurd, zegt Janssen niet te hebben
kunnen achterhalen.
Met het aanbieden van excuus door Defensie is er voor zoon Herman Buijs een
einde gekomen aan een bewogen episode uit zijn leven. Die episode begon op een
zondagavond in maart van dit jaar toen hij in zijn café aan de Voorstraat in
Nieuw-Vossemeer een telefoontje kreeg van iemand die zei te spreken namens ‘de
man die uw vader heeft doodgeschoten.’ „Hij wil u en uw familie graag een keer
ontmoeten“, luidde het verzoek.
Emotioneel
Die man was de nu 77-jarige Menno van de Wetering uit Eindhoven. De eerste
ontmoeting vond in april plaats en was van beide kanten heel emotioneel. „Voor
hem was het een opluchting, voor mij een hernieuwde confrontatie met het
verleden“, zei Buijs in het artikel in BN/DeStem van 19 april jl. over deze
kwestie. Wel is het Buijs door zijn ontmoeting met Van de Wetering duidelijk
geworden dat de Eindhovenaar evengoed slachtoffer is geworden van die
noodlottige gebeurtenis op 4 januari 1947. „Het heeft hem nooit met rust
gelaten. Het heeft zijn hele leven verpest.“
Janssen heeft het excuus namens Defensie aangeboden in een gesprek bij Herman
Buijs thuis. Bij dat gesprek waren ook Menno van de Wetering en een broer van
de vader van Herman, oom Sjar, aanwezig alsmede Marianne de Jong, dochter van
een oud-Indiëganger en secretaresse van de reüniecommisise van het regiment
waar Buijs en Van de Wetering toebehoorden. „Het was toch best weer
emotioneel, maar tegelijkertijd ook wel plezierig. Janssen voelde de sfeer
heel goed aan. Hij wist precies de juiste woorden te vinden“, zegt Buijs.
Volgens Janssen bevestigt het nadere onderzoek dat van de Wetering geen enkele
schuld treft. Van de Wetering had die 4e januari wachtdienst in een
mitrailleurnest. Bij de overname van de wacht had niemand hem verteld dat er
in het voorveld soldaten van de eigen compagnie, onder wie Thee Buijs, op
zwijnenjacht waren. Toen Van de Wetering schoten hoorde dacht hij dat het om
vijandelijk vuur ging. Conform zijn instructies maaide hij daarop twee
waarschuwingssalvo’s over het terrein. Pas toen kwam iemand hem waarschuwen
dat er eigen soldaten in het schootsveld liepen. Maar toen was het al te laat.
Toen was Buijs al dodelijk getroffen.
Als er iemand in gebreke is gebleven is het volgens Janssen de
wachtcommandant. Van de Wetering treft geen blaam. „Die heeft gewoon zijn
plicht gedaan. Het siert hem dat hij het zich desondanks zo aantrekt.“ Dankzij
hun ontmoeting met Janssen weten Van de Wetering en de familie Buijs nu ook
dat Thee onmiddellijk buiten bewustzijn is geraakt. „Hij heeft waarschijnlijk
niet eens geweten wat hem overkwam. Daardoor heeft hij ook geen pijn gevoeld.
Het is voor ons best een troost om dat te weten“, zegt Herman.
Voor hem is nu de kous af. „Ik vind dat we er nu een punt achter moeten
zetten. Het hoeft voor mij echt niet verder uitgezocht te worden. Ik krijg er
mijn vader toch niet mee terug.“
Haatgevoelens heeft Buijs niet. „En nu ik weet hoe het precies gegaan is en
hoe Menno van de Wetering er zelf mee geworsteld heeft al helemaal niet meer.“
Ook voor Marianne de Jong is de kous af. „Janssen heeft ruiterlijk en
ruimhartig excuses aangeboden. Ik vind het vooral belangrijk dat hij dat
gedaan heeft in de vorm van een persoonlijk gesprek met Buis en Van de
Wetering samen. Ik ben lang bang geweest dat Defensie er zich van af zouden
maken met een of andere ambtelijke brief. Een gesprek werkt veel beter.“
Menno van de Wetering is een ander mens geworden. „Ik voel me echt bevrijd.
Kolonel Janssen heeft me volledig gerehabiliteerd. Ik kan nu met een gerust
hart zeggen: zand erover.“
